La guerre de Troie
Mythes
Jugement
de Pâris
Ecrivez-nous
Recherchez
Copyright
Aspirateurs
Le jugement de Pâris chez Joseph d'Exeter, Ylias ou De Bello Trojano, II, 456 sqq
| Oratio Veneris Emicat axe Ydalio provecta Venus tandemque profatur Mesta parum, sed blanda oculis et fronte serena : « Heu, quibus exilium populis positura relinquar 460 Libera Saturni proles ? Cui grata vel equa, Si superis invisa vagor, si transfuga celi Fata sequor ? Vos, o, spirat quibus orbe secundo Indefessa fides, quos non livescere certum est : Si pia, si facilis, si nulli dura Dyone, 465 Pendite, quis causam casus premat, unde tumultus, Unde mine ! Cum prima meos lux extulit ortus, Fovi hominem duros tenere solata labores Et casus miserata graves. Sic publica grati Templa michi struxere viri, sic thura merebar. 470 Hinc ire, hinc odii cause. Miserescite saltem Vos, quibus exul agor ! Celi rea deprecor orbem, Quem colui ; vestram, populi, defendite civem ! Flos iuvenum, spes nostra paris, non vexo locutas Non incuso, deas ; quis enim vel carpere possit 475 Vel sacros equare modos ? At - si qua fatendi Libertas veri - nosti, puer inclite, nosti, Que rerum series, steterit quo cardine causa, Quam bene rem sermo digesserit. Indice vultu, Eloquio frontis, oculo censore secanda 480 Lis erat. Unde igitur armata licentia fandi Infremuit ? Si dura minus reverensque pudoris, Et Iove progenita et virgo Tritonia credi Posset. « At emeruit Musarum maxima dici » Non nego, fingit enim nullique hac arte secunda 485 Falsigraphos commenta docet, docet auribus uti Mollibus et cecos per frivola ducere sensus Cumque per ambages nugis pomposa venustis Phillidas, Ysiphilas et prelia nostra retractet, Lucratur sacram venalis fabula laurum. 490 At, si miliciam fingendi feda facultas Hanc habitura fuit, saltem discrimen habendum, In quam, quid, qua re ! Nec enim, si nata cerebro Nostri plena Iovis, gelide nil improba fando Virginis elidit titulum doctissima virgo. 495 Illa virum titulos raptis mendicet ab armis, Sit sese contenta Venus. Tumide illa minetur, Nos humiles facilesque pati. Rorantia tabo Signa ferat victrix, nostri sine cede triumphi. An, quia nature non obluctata, fatigor ? 500 Anchise, si blanda fui, sexumne fefelli ? Si peperi, cui facta nocens ? Meus astra Cupido, Eneas Frigiam vester colit, heccine culpa ? Hoc Venus exicium superis molitur et orbi ? Hiis homines, hiis dono deos ! Ergo innuba Pallas 505 Sic merite mores Veneris notet ? Illane grata, Grata viris, quos Marte vorat ? Illane grata, Quarum fastidit sexum ? Diis digna serenis, Quos resides timidosque vocat ? Sic exit in omnes, Sic telis placitur suis, sic omnibus equa. 510 « At virgo est » : Negat Aglauros, negat anguis opertus. Sed taceo. « At facie pollet » :Consulta reclamat Unda tumorque gene. « Gladiis at strenua sumptis » : Non proprium, quod fingit, habet. Mentita potestas Leta brevi, probrosa diu; post pauca serena 515 Spuria perpetuo sordescit gloria luctu. Quondam certa fides bella imperiosa deorum Non una confecta manu, laurusque per omnes Dicta dari. « At victrix Persee Gorogonis umbra Extorsit titulos palmamque imbellis Olimpi » : 520 Sic de se meminit Pallas. Sic credere oportet, Crede, Paris ! Res digna fide tradendaque fastis : Plus Iove, plus Phebo, potuit plus femina Marte, Invidia est. Blando Semele conceperat astro, Plena deo, paritura deum, denusque tumebat 535 Mensis, cum vultum Iuno mentita severum Accedit, persuadet, abit. Quid credula, simplex, Inscia iurato premitur Iove ? Sic tua longis, Cadme, fides perspecta viis, sic annuus error Emeruit ? Cum rapta soror viduamque parares 540 Iunonem sancire Iovi, te luctibus ecce Munerat inque tuos flammis armatur alumpnos. Gaudeat, en quali deitas rugosa triumpho Molitur titulos ! Tremula dum militat hasta, Altricis mentita fidem. Nam cetera nullus 545 Confinxisse labor ; faciles ad tempora cani, Ad faciem veniunt ruge ; fallenda senectus, Non fingenda fuit. O si ad certamina forme Illa potens Beroe staret socianda Dyone ! Incuteret celebrem simulatrix simia risum. 550 Stulte, quid Europen genero Iove queris, Agenor ? Illa rapi meruit, raptorem excusat egestas Et thalami pocioris amor. Sibi maxima debet, Quod tociens vidua est, coniunx Iovis. Alite fausto Nupsisset stabilique thoro, si prima tulissent 555 Federa plus forme, lingue minus. Improba, turpis, Garrula legitimi mores incestat amantis. « At soror est coniunxque Iovis » : Bene cessit in uno, Coniugis offensam redimit soror. « Ardua regnat » : At patris in solio fruiturque « iugalibus » astris 560 Stirpis, non thalami merito. Fuit aureus olim Ille senex, quo nata feror, fuit unicus heres, Necdum sortilegam mundus nutabat in urnam, Cum pia Saturni proles, equanda Minerve Vel saltem non exul erat. Regnoque tirannis 565 Concedente tribus triplicem processit in orbem Communis regina Venus ; quod cum Iove Iuno, Cum Iove cum Tritone fuit cum Dite Dyone ; Non mea sideribus famulis contenta potestas, Tartara solatur, mulcet freta. Vos, pia ponti 570 Turba, dee, vestre scelus excusate sororis, Si scelus hinc traxisse genus; tuque, optima vindex, Imperiosa Thetis, celum Iunone fugata Posce tuum raptasque faces ! Iam pelice pulsa, Iam non sollicito venies paritura Tonanti, 575 Fatis nulla fides. Precium Saturnia forme Perdet, opes perdet. Non huc emptura decorem Venisset, si pulcra domi. Male, Dardane, mores Consuluit dare promta tuos. Non flectitur auro, Qui titulum paritatis habet. Victricibus olim 580 Armentis impensa fides librantis habene Non vendit nutum, veteris non immemor equi. Illane, blande Paris, vultu victore fruetur, Cui gemit Hesione, sanguis cui fluxit avitus, Alcide que tela sui libravit in arces, 585 Bellica virgo, tuas ? Ubi tunc que prelia iactas, Fatum ubi ? Plus actum est rapto Frige ; pocula nate Eripuit thalamumque dee sic molliter ultus Aspera, miscet adhuc superis dotatus Olimpo. Flos Asie, veneranda deum regumque propago, 590 Non meus instabiles labor est aut gloria versus Texere, non trepidas pensis urgere puellas, Nec mecum Phebus, mecum certavit Aragne ; Hos Pallas tibi pacta pedes, hec stamina nectat. Plurima dii - fateor - faciles et summa pacisci 595 Et dare ; sed quid opes, quid regna, quid arma potenti Adiciunt, cuius sceptrum pars amplior orbis, Cuius opes Frigie, cuius gens Dardana vires ? At si solanda est thalami regalis egestas, Si vires, si sceptra nichil sine coniugis usu, 600 Munus habe Veneris, munus, quo Sparta superbit, Munus, quod Iuno dici velit, esse Minerva ! Quid moror ? Internam propius rimare Dyonem, Res agitur tractanda palam, iam pectora nuda Pandimus : Hac facie Phebo duce metior astra, 605 Hoc vultu produco diem. Formose, merenti Gratare et similem, iudex, ne despice vultum » ! Sic effata genas rapto depromit amictu Nuda humeros, exerta sinus totoque diescit Ore. Pudet divas Veneri cessisse triumphum. 610 Consulite, ultores Frigii, Venus excitat egros. Hac constant michi visa fide, vel sompnia certe Pondus habent. Hec fata sequor. Parete Dyone, Que civi lacrimans, risus que terminet hosti ! |
Merci au professeur Francesco Chiappinelli, auteur de l'Impius Aeneas, de nous avoir fourni ce texte.